Dziś jest  20.10.2017   zegar 16:17   Imieniny: Jana, Ireny
Logowanie/rejestracjaBaza firmTablica ogłoszeńGalerie zdjęć
Nagłówek strony
Jesteś tutaj: strona główna
Kontrast Rozmiar tekstu A-AA+
epuap  sekap  BIP  Wersja czeska  Wersja niemiecka  Wersja angielska 
O Gminie
powrót   drukuj

Turza Śląska

Powiększ
  • Liczba mieszkańców: 3 461
  • Powierzchnia: 773 ha
  • Sołtys: Joachim Nielaba
  • Tel. 785 923 636
  • www.turza.pl

    Zobacz plan


Miejscowość Turza Śląska w 2012 r. w konkursie "Piękna wieś Województwa Śląskiego" zdobyła zaszczytne - I miejsce w województwie śląskim!

Zarys historii sołectwa autorstwa P. Pawlicy, publikowany na łamach miesięcznika „U Nas” w latach 1993-1994

Dawna nazwa Turzy to Turza Wielka, natomiast zdrobniałej Turzyczki - Mała Turza. Można przypuszczać, że nazwy te pochodzą od dzikiej zwierzyny, Tur - podobny do żubra w tutejszych lasach spotykany był jeszcze w XV wieku.
Pierwsza wzmianka źródłowa o wsi Turza pochodzi z około 1305 roku, gdzie występuje jako Turschow. Była to prawdopodobnie nowa wioska osadzona już na prawie niemieckim, obok starej Turzy zwanej - Mała Turza, która osadzona była na prawie polskim.

Nowe prawo niemieckie, które było wprowadzone na przełomie XIII i XIV wieku pozwalało na tworzenie nowych osad na terenach dotychczas nie zaludnionych. Dowodem tego może być fakt, że w tym czasie istniało tu 18 łanów kmiecich, co nie jest spotykane we wsiach osadzonych na prawie polskim, z których dziesięcina pieniężna należała się biskupowi wrocławskiemu. Dokument z roku 1528 mówi o wcieleniu państwa Wodzisław, do którego należała Wielka Turza i Mała Turza do Księstwa Opawskiego.

Następna wzmianka pochodzi z roku 1555. Ówczesny właściciel państwa Wodzisław przekazał zapisem fundacyjnym czynsz z młyna w Turzy Małej, składający się z 12 korcy starej miary wodzisławskiej mąki żytniej i utoczonej świni na utrzymanie " ubogich ludzi w szpitalu w Wodzisławiu ". Z 1650 roku odnotowujemy wzmiankę o zezwoleniu dla mieszkańców Wodzisławia na sprzedaż piwa do Turzy Małej. Lata 1652 i 1679 to daty, w którym zanotowano wizytacje biskupie w parafii Jedłownik, do której należały Turza Mała i Turza Wielka. Pierwszy spis mieszkańców pochodzi z 1680 roku. I tak w Turzy Wielkiej zamieszkiwali: Rek, Bugla, Theda, Syska, Philipp, Jan Karczmarz, Grzegorz Wieczorek, Jan Kisiel, Kaspar Kozieł, Maciej Michalec, Sebastian Sobek, Gallus Moroń, Bartłomiej Zientek, Jan Ledwoń, Urban Tychon, Paweł Oślizło, Maciej Szkatuła, Jakub Kwiatoń, Młynarz Leśny, Jurczyk, Warło, Warlik, Szyndzielarz, Kzrczek, Kubala, Bomba, Chromy, Sabaka, Boleściwy, Konopka, Pawełko, Wyjadacz, Gancol. Natomiast w Turzy Małej zamieszkiwali: Adam Ordos, Michał Połednik, Guzik, Jerzy Gajda, Mikołaj Świerk, Jan Oślizło, Andrzej Prudel, Gallus Czapla, Jerzy Bura i młynarz Gliniany. Z tego samego roku pochodzi wzmianka o folwarku Piotra Chorwata. Folwark ten zwany był " wielkoturzycznym " lub też "Olszenica " albo "Bielcia ". Rozszerzenie folwarku nastąpiło w XVII wieku przez 2 gospodarstwa siodłacze: Rekowskie i Buglowskie.

Dopiero z początkiem XIX wieku, powstał tu tzw. Nowy Folwark, w którym istniała owczarnia.Z roku 1680 dotuje się zapis o młynarzu z młyna leśnego na terenie Turzy Wielkiej. Młynarzem był wówczas Młynarz Leśny, a jego żona - Młynarką Leśną. Młyn ten zwano również Pilnym Młynem, bo posiadał już piłę do cięcia drewna. Młyn Leśny wziął swoją nazwę od swego położenia na samym skraju lasu, który prawdopodobnie jeszcze w XVIII wieku zasłaniał tu widok na południe i na zachód od Młyna. Rzeka Leśnica napędzająca ten Młyn, przybrała prawdopodobnie nazwę od lasu, przez który przepływała. idąc z Młyna Leśnego, czy także z istniejącego wówczas Młyna Pendzichowskiego/ na terenie Czyżowic/ do Czyżowic, czy do Gorzyc - trzeba było przechodzić przez las. Po lewym wschodnim brzegu Leśnicy, las sięgał jeszcze w 1750 roku aż do Bielicy / folwarku/. Oprócz w/w Młyna, spotykamy zapiski z 1696 roku, dotyczące Młyna Turzyn, którego właścicielem wówczas był Stanisław Grzonek. Między młynami w Małej Turzy, a młynami na obszarze Wielkiej Turzy rozciągały się duże stawy wzdłuż biegu Leśnicy, która pod Godowem wpada do Olzy.Zachowała się mapa. I.W.Wielanda z 1736 roku, na której uwidoczniono owe stawy. W statwach tych ludność prowadziła hodowlę ryb, a w szczególności karpia.

W 1696 roku Turza Wielka i Turza Mała, jako przynależne do państwa Wodzisław, zostały sprzedane księciu Dietrichsteinowi przez cesarskich komisarzy wyższego urzędu. Z tego samego roku pochodzi zapis o karczmie w Turzy Wielkiej, gdzie młynarzem był wtedy Jan Karczmarz. W latach 1697- 1702 była także karczma w Małej Turzy, gdzie karczmarzem był niejaki Jan Mitko. W 1721 roku po raz pierwszy wspomina się o zapisie Małą Turzę jako Turzyczkę.
Zapis z roku 1733 wspomina o sołtysie w Wielkiej Turzy, którym był Walenty Cichoń. W 1790 roku w małej Turzy były dwie kaplice, przypuszczalnie drewniane. Do dnia dzisiejszego istnieje jeszcze kaplica św. Jana Nepomucena /murowana/ .Z 1780 roku pochodzą wzmianki o zasiedleniu w Wielkiej i Małej Turzy: w Wielkiej Turzy było 15 gospodarstw siedłaczych /chłopskich/ oraz 14 zagranicznych. Był ponadto 1 młyn wodny /Leśny/ oraz 1 folwark. Ludności było 123 osoby. Natomiast w Małej Turzy zamieszkiwało wówczas 4 zagrodników i chałupników, co stanowiło 17 samodzielnych domostw z ludnością w liczbie 82 osoby. W tym czasie mieszkańcy Wielkiej Turzy musieli oddawać rocznie na rzecz pana 14 korców żyta, 32 korce owsa i wykonywała rocznie 17 i pół sztuki przędzy.

W 1818 roku państwo stanowe Wodzisław, do którego cały czas należały Wielka Turza i Mała Turza zostały włączone do nowo utworzonego powiatu rybnickiego. W roku 1840 Wielka Turza liczyła 51 domów, 1 folwark dominialny we wsi, a drugi - " Olszenica ", poza wsią. Nadal istniał młyn i jedna piła. Ludność w owym czasie liczyła 404 osoby, w tym odnotowuje się 1-go protestanta i 3 Żydów.W Małej Turzy zanotowano wówczas istnienie 20 domostw i 179 mieszkańców katolickich. We wsi czynny był 1 młyn wodny.

Rok 1835 przynosi pierwszą wzmiankę o pieczęci Małej Turzy. Na pieczęci widać herb wsi, który przedstawia stóg pusty na czterech słupach stojący. Pieczęć ma napis G. Klein Shurzy /Rybnikier/ Kreis i jest wyciśnięta na dokumencie w Archiwum Starostwa Rybnickiego. O pieczęci z Wielkiej Turzy wiemy tylko tyle, że może pochodzić jeszcze z XVIII wieku. Ma ona napis G.Gros Shvrzy /Ryniker/ Kreis. W środku wyciśnięto herb przedstawiający stog pusty na czterech słupach stojący i dwie kopki siana po jego bokach.W roku 1858 w Wielkiej Turzy zamieszkiwało już 339 osób, a trzy lata później, tj. w 1861 roku - 548 osób.Był 1 młyn. Stan liczebny bydła łącznie z folwarkiem wynosił 51 koni, 86 sztuk bydła rogatego, 304 owce 6 świń. Gmina należała do parafii i szkoły w Jedłowniku i dawała tamtejszemu proboszczowi dziesięcinę po części ze snopów, po części ze ziarna.W tym samym czasie w Małej Turzy żyją 193 osoby, w 36 rodzinach i 26 domach mieszkalnych. Stan bydła wynosił 21 koni, 29 sztuk bydła rogatego, 15 sztuk nierogatego.

W roku 1871 zanotowano w Turzy wielkiej 134 osoby potrafiące czytać i pisać, analfabetów było 95, natomiast 67 osób nie określiło umiejętności czytania i pisania.W Turzyczce piśmiennych było 98 osób, a analfabetów - 47 osób. W latach 1884 -1886 na terenach należących do Turzy i Turzyczki prowadzono budowę linii kolejowej z Wodzisławia do Chałupek. Na rok 1885 datuje się budowę szkoły podstawowej w Turzy. W końcowych latach XIX wieku powstaje tam duża murawa kaplica pod wezwaniem św. Jana Nepomucena.W roku 1890 naliczono w Turzy 589 katolików i 5 protestanów, a w Turzyczce - 225 katolików i 5 Żydów. Koniec XIX wieku zamyka pewien okres dla dwóch sąsiadujących ze sobą od stuleci wsi - Turzy /kiedyś Wielkiej/ i Turzyczki /Małej/.

P. Pawlica, 1993-94



drukuj
powrót  Strona główna  do góry
Kontakt z urzędem
Urząd Gminy w Gorzycach
ul. Kościelna 15
44-350 Gorzyce

Tel./fax: (32) 45 13 056
e-mail: gorzyce@gorzyce.pl

Godziny urzędowania:
Pn: 7.30-17.00,
Wt-Cz: 7.30-15.30,
Pt: 7:30-14:00
Zobacz numery telefonów Urzędu Gminy telefony urzędu gminy
Plan gminy Gorzyce Nautica - kryta pływalnia Film o gminie Wykonanie Dziennik ustaw E-kartki Wyszukiwany zwrot
Kalendarium wydarzeń
Poprzedni miesiąc
październik 2017
Następny miesiąc
Pn
Wt
Śr
Cz
Pt
So
Ni
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
Pokaż wydarzenia w okresie:



zamknij
Istotna informacja: ta strona wykorzystuje pliki cookies

Używamy informacji zapisanych za pomocą cookies i podobnych technologii w celach reklamowych, statystycznych oraz w celu dostosowania serwisu do indywidualnych potrzeb użytkowników.
Jeśli wyrażasz zgodę na używanie cookies, to będą one zapisane w pamięci twojej przeglądarki. W przeglądarce internetowej możesz zmienić ustawienia dotyczące cookies. Dowiedz się więcej o polityce plików cookies.
FB