Dziś jest  23.07.2014   zegar 19:40   Imieniny: Brygidy, Apolinarego
Logowanie/rejestracjaBaza firmTablica ogłoszeńGalerie zdjęć
Nagłówek strony
Jesteś tutaj: strona główna
Kontrast Rozmiar tekstu A-AA+
epuap  sekap  BIP  Wersja czeska  Wersja niemiecka  Wersja angielska 
O Gminie
powrót   drukuj

Odra

Powiększ
  • Liczba mieszkańców: 381
  • Powierzchnia: 302 ha
  • Sołtys: Małgorzata Rzeszutek
  • Tel.: 32-4512 446

    Zobacz plan


Zarys historii sołectwa autorstwa P. Pawlicy, publikowany na łamach miesięcznika „U Nas” w latach 1993-1994

Wieś Odra leży na równinie nadodrzańskiej w sąsiedztwie rzeki Odry. Wzięła swą nazwę od pobliskiej rzeki. W dokumentach spotykamy następujące nazwy wsi: 1391 - Odir, 1403 - Odera, 1409 - Oderaw, 1414 - Oder, 1418 - Odra, 1486 - Odru, 1714 - Odrau, 1845 - Odrzyków.

Wieś posiada własny herb przedstawiający lemiesz i krój pługa ornego.Herb ten przedstawiony jest na pieczęci z napisem: Gmina Odra Powiat Rybnicki. Pieczęć tę spotykamy na dokumentach sprawionych po roku 1921. Starsze pieczęcie są nieznane. Pierwsza znana wzmianka o wsi pochodzi z roku 1185. Druga z 1198 mówi, że książę Włodzimierz nadał klasztorowi w Hradcu pod Opawą część wsi Odra. Jak dotychczas jest to najwcześniejsza data dotycząca naszego terenu jaką zdołałem ustalić na podstawie zapisów historycznych. Wynika stąd, że wieś ta jest najstarszą udokumentowaną historycznie wsią gminy Gorzyce. Następna wzmianka o wsi pochodzi z około roku 1239, gdyż w tym czasie powstała kolegiata św. Krzyża w Opolu ufundowana w latach 1232-1239 przez biskupa Wrocławskiego Tomasza I. Wieś ta figuruje wśród miejscowości płacących dziesięcinę polną w/w kolegiacie. Do roku 1346 wieś Odra należała bezpośrednio do domen książąt raciborskich. W powyższym roku książę Mikołaj raciborski dokumentem z dnia 15.II. nadaje tę wieś w lenno wiernemu swemu rycerzowi Zbyszkowi z Turkowa jako dziedziczną własność, mianowicie wieś nad Odrą rzeką i folwark tamtejszy. W roku 1428 książęta raciborscy bracia Mikołaj II i Wacław zatwierdzają rycerzowi Bielikowi z Kornicy na Boguminie wsie Zabełków, Odra, Ligota i Pudłów, które ojciec Bielika z Kornicy w r. 1423 nabył od ich właścicieli: Czenka i Mikulasza braci z Turkowa oraz od Benesza ze Świerklan. Ze wsi Odry i Zabełkowa ma służyć Bielik prawem rycerskim jednym koniem, z innych wsi tylko zbrojnym pieszym. Między świadkami dokumentu występują Strzała i Pełka z Bełsznicy.

W roku 1482 Hanusz Młodszy, książę raciborski, oznajmia, że rycerz i jego wasal Szczepan z Wrbna sprzedał swój majorat bogumiński ze wsiami Zabełków, Olza, Odra, Kopytów, Pudłów, Szonikl i Ligota - Janowi Burzejowi z Klwowa z wszelkimi prawami.Od Jana Burzeja z Klwowa majorat bogumiński wkrótce lennym prawem wrócił do księcia Hanusza raciborskiego, który ten majątek w r. 1486 sprzedał Sobkowi Bielikowi z Kornicy, w tym i wieś Odra. Sześć lat później tj. w r. 1492 Bielik z Kornicy odstępuje dobrowolnie te dobra bogumińskie księciu Hanuszowi z powrotem. Odra więc znowu jest własnością księcia raciborskiego. W roku 1521 nabywa te dobra wraz z zamkiem bogumińskim i wsiami: Olza, Odra, Pudłów, Kopytów, Zabełków, Szonikle, Gorzyce i Bełsznicę od księcia raciborskiego Walentina, książe Jan opolski. W kilka lat później stał się panem dzierżawnym całego majoratu bogumińskiego, a więc i Odry margrabia Jerzy Brandenburski, a po nim jego potomkowie do roku 1620.W tym to zaś roku cesarz nadał majorat bogumiński Łazarzowi Henklowi z Donnersmarcków. Donnersmarckowie posiadali te dobra do czasów pruskich. Po ostatecznym ustaleniu nowej granicy prusko-austriackiej protestanscy Donnersmarckowie odsprzedali Bogumin, oraz pozostałe po austriackiej części posiadłości - zatrzymując Bełsznicę, Odrę, Gorzyce, Olzę po stronie pruskiej. Zamek bogumiński znalazł się bowiem po stronie pruskiej.

Pruską część majątku bogumińskiego zatrzymali Donnersmarckowie do roku 1802, kiedy ją od Jana Erdmanna hr. Donnersmarcka nabył książę Lichnowski.Książę Lichnowski odsprzedał te dobra tj. Zabełków, zamek bogumiński z Chałupkami, Odrą, Olzą, Bełsznicą i Gorzycami w roku 1813 niejakiemu F rsterowi. Ten zaś odsprzedał je w 1817 roku baronowi von Gruttschreiber, który podzielił te dobra. Posiadłości po lewej stronie Odry: Zabełków i Chałupki wraz z zamkiem sprzedał w 1818 r. "Oberamtmanowi" Diettrichowi, który je w 1844 roku odsprzedał baronowi Rothschildowi.

Posiadłości po prawej stronie Odry, a więc: Gorzyce, Olza, Odra i Bełsznica Gruttschreiber sprzedał w roku 1828 właścicielowi dóbr rycerskich von Wallhofenowi od którego je w r. 1839 nabył hr von Arco. W posiadaniu tej rodziny majątki Odra, Bełsznica itd pozostały do lat 90 - tych zeszłego stulecia, kiedy to przeszły na własność hr Oppersdorffa, który je w roku 1900 sprzedał bankierowi berlińskiemu von Friedlnder-Fuld. Spadkobiercy jego wydzierżawili te dobra w okresie międzywojennym "Rybnickiemu Zjednoczeniu Węglowemu" a po II wojnie światowej majątki te uległy upaństwowieniu. Z powyższego zestawienia widzimy, że od 1521 roku wieś Odra ma tych samych właścicieli co sąsiednia wieś Bełsznica.
W najstarszych księgach metrykalnych parafii rogowskiej z lat 1673 - 1699 przewijają się następujące nazwiska mieszkańców Odry, są to: Albrecht /młynarz/, Blaszczok, Czuraj, Duda, Doniczka, Gospoś, Kasper, Klimanek, Kopia, Kubka/młynarz/, Kwaczała, Łuczka, Masarz, Nowaczek, Palocz, Papała, Polak, Przewoźnik, Smolka, Szczęsny, Siedloczek, Wegielek, Włocheniok. Warto tu również wspomnieć kilka nazwisk związanych z funkcją jaką pełnili we wsi i tak:W roku 1673 był tu wójtem i wolnym siodłakiem Paweł Szczęsny, który zmarł w roku 1683. Po nim jest wójtem jego syn Adam Szczęsny "foit oderski". Niejaki Jurek służył u nich przez długie lata jako służebny pachołek, a kiedy w roku 1692 zmarł w wieku 60 lat, całe swe oszczędności legował kościołowi w Rogowie na msze.W roku 1687 wyznaczony na wójta został Urban Wegiełek. W roku 1824 jest sołtysem czyli wójtem Jan Siedlaczek.

Właścicielem wolnego gospodarstwa jest Jan Kleszcz, zarazem wójt w r. 1767.
Prawdopodobnie to "wolne gospodarstwo" w Odrze to resztówka dawnego wolnego i dziedzicznego sołectwa.Jan Siedlaczek na tym gospodarstwie w roku 1810 nazwany jest "Frey-Scholtze", a w roku 1813 Antoni Kwaśnica tamże "Erbscholze" tj. sołtys dziedziczny.W młynie oderskim przebywał w roku 1674 młynarz Paweł, a w roku 1686 młynarz Szymon Albrecht. Pasterzem dziedzinnym był w 1682 r. Jan Karczmarzem w r.1776 Maciej Ryszka.Istniała przy brzegu Odry przeprawa przez rzekę Odrę. Przewozem ludzi i sprzętów trudnili się od bardzo dawnych czasów "przewoźniki". Takim przewoźnikiem był zmarły w roku 1685 Andrzej Donica, a po nim Michał Klimanek. W XIX w. utarła się dla tej miejscowości ludowa nazwa "Odrzyków".
W roku 1780 istniało w Odrze 10 gospodarstw siodłaczych i 2 chałupnicze. Razem liczono 81 mieszkańców. Istniało wówczas jedno wolne i uprzwilejowane gospodarstwo.
W roku 1840 było: 21 domów mieszkalnych i 171 mieszkańców, 1 karczma, 1 kowal, 1 wyrabiacz szczeci do lnu. W roku 1931 gmina Odra posiadała 339 mieszkańców w 49 domach mieszkalnych. Powierzchnia wsi 2,98 km 2. W roku 1937 było 339 mieszkańców.

SZKOŁA W ODRZE
Własny związek szkolny utworzyły gminy Odra i Kamień w roku 1876 i w tym też roku powstała szkoła w Odrze dla dzieci z obu tych gmin. W roku 1890 szkoła liczyła razem 89 dzieci. Kto był pierwszym nauczycielem trudno ustalić, jednak ostatnim niemieckim kierownikiem był Nowak.
W roku 1936 szkoła w Odrze była 2-klasowa i liczyła 93 uczniów. Kierownikiem szkoły był w tym roku Jan Simka (urodzony w Studzienicach pod Pszczyną w roku 1902).
Drugą nauczycielką wówczas była Aniela Koczubikówna ur. 1913 roku w Gliwicach. Kierownik w tym czasie miał mieszkanie służbowe 3 pokoje z kuchnią, nauczycielka 2 pokoje. Ogród kierownika miał powierzchnię 9 arów.

ZABYTKI W ODRZE
W Odrze znajduje się zabytkowa kaplica pod wezwaniem św. Jana Nepomucena. Trudno ustalić jej początki, ale z napisu na tabliczce umieszczonej w dolnej części muru zewnętrznego dowiadujemy się o poziomie wody podczas powodzi w roku 1880 "Wasserhhe": 5/6 Aug. 1880". Można więc sądzić, że kaplica ta musiała powstać już dużo wcześniej.
Swój obecny wygląd zewnętrzny zawdzięcza przebudowie dokonanej pod koniec XIX wieku przez ks. proboszcza Franciszka Kałużę. W 1961 roku została gruntownie odnowiona.Na terenie wsi znajduje się rozległa żwirownia założona w roku 1913. W naniesionych żwirach spotyka się czasem zęby, kręgi, czy inne kości mamuta i pnie dębów sprzed wielu tysięcy lat. Zalewy po wydobyciu żwiru wykorzystywane są jako tereny rybackie i wędkarskie.
Dawniej koryto rzeki Odry biegło tuż obok wsi, przesunięto je kilkadziesiąt lat temu.Obecnie wieś Odra liczy 412 mieszkańców. Teren wioski wynosi 302 ha. W okresie letnim nad powstałymi jeziorkami pożwirowymi gromadzą się z okolicznych miejscowości ludzie pragnący skorzystać ze sportów wodnych i kąpieli.

P. Pawlica, 1993-1994



drukuj
powrót  Strona główna  do góry
Kontakt z urzędem
Urząd Gminy w Gorzycach
ul. Kościelna 15
44-350 Gorzyce

Tel./fax: (32) 45 13 056
e-mail: gorzyce@gorzyce.pl

Godziny urzędowania:
Pn: 7.30-17.00,
Wt-Cz: 7.30-15.30,
Pt: 7:30-14:00
Zobacz numery telefonów Urzędu Gminy telefony urzędu gminy
Plan gminy Gorzyce Nautica - kryta pływalnia Film o gminie Wykonanie Dziennik ustaw E-kartki Wyszukiwany zwrot
Kalendarium wydarzeń
Poprzedni miesiąc
lipiec 2014
Następny miesiąc
Pn
Wt
Śr
Cz
Pt
So
Ni
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
Pokaż wydarzenia w okresie:



zamknij
Istotna informacja: ta strona wykorzystuje pliki cookies

Używamy informacji zapisanych za pomocą cookies i podobnych technologii w celach reklamowych, statystycznych oraz w celu dostosowania serwisu do indywidualnych potrzeb użytkowników.
Jeśli wyrażasz zgodę na używanie cookies, to będą one zapisane w pamięci twojej przeglądarki. W przeglądarce internetowej możesz zmienić ustawienia dotyczące cookies. Dowiedz się więcej o polityce plików cookies.