Dziś jest  26.10.2014   zegar 07:56   Imieniny: Lucjana, Ewarysta
Logowanie/rejestracjaBaza firmTablica ogłoszeńGalerie zdjęć
Nagłówek strony
Jesteś tutaj: strona główna
Kontrast Rozmiar tekstu A-AA+
epuap  sekap  BIP  Wersja czeska  Wersja niemiecka  Wersja angielska 
O Gminie
powrót   drukuj

Gorzyczki

Powiększ
  • Liczba mieszkańców: 1 601
  • Powierzchnia: 669 ha
  • Sołtys: Henryk Grzegoszczyk
  • Tel:. (32) 451 13 12
  • www.gorzyczki.net

    Zobacz plan


Zarys historii sołectwa autorstwa P. Pawlicy, publikowany na łamach miesięcznika „U Nas” w latach 1993-1994

Wieś Gorzyczki położona jest na rozległej skarpie, która zakończona jest stromym spadem do doliny rzeki Olzy. Usytuowanie wsi na zboczu Wyżyny Śląskiej sprawia, że z jej terenów rozciągają się wspaniałe widoki na Zaolzie i Bramę Morawską.
O tym, że wioska jest bardzo stara świadczą odkrycia łużyckiej warstwy kulturowej, w której znaleziono siekiery brązowe z tuleją, szpile, zapinki, paciorki ze szkliwa.
Kultura łużycka zawitała na Śląsk ok 1300 r. p.n.e. i charakteryzowała się przechodzeniem ludności na osiadły tryb życia. Ludność tego okresu zamieszkująca te tereny uważana jest za Prawosłowian. Z późniejszych epok wydobyte zostały w Gorzyczkach monety i skorupy naczyń, które pochodziły z okresu tzw. wpływów rzymskich (1 do 400 r. n.e.). Skarby te powstały w wyniku wymiany z cesarstwem rzymskim.

W okresie tym następował powolny rozpad wspólnoty pierwotnej, powodując tworzenie się społeczeństwa klasowego.Okres wczesnośredniowieczny /od 600 r.n.e./ kiedy to na tutejszych ziemiach zamieszkiwało plemię Gołęszyców przynosi nam kolejne ciekawostki z Gorzyczek - są to znaleziska resztek ceramiki. Znaleziska z powyższych epok zostały wydobyte podczas prac archeologicznych. Prace te pozwoliły również na odkrycie średniowicznego zameczku rycerskiego, który istniał w Gorzyczkach od XIV do XVI w., a także odkryły ślady starszego osadnictwa wspomnianej już kultury łużyckiej. Ślady tych starych budowli przetrwały do dziś, gdzie na stromej skarpie doliny za zabudowaniami dawnego dworu /obecnie zabudowania Rol. Spół. PLON/ widać ślady istniejącego kiedyś zameczku w postaci nasypów, a obok stare grodzisko widoczne jako kopiec otoczony głęboką fosą.Aby ustalić pochodzenie nazwy wsi Gorzyczki należy powrócić do jej pierwotnej nazwy czyli "Małe Gorzyce" a jeszcze wcześniej może do nazwy "Gorzyce", co znaczy "miejsce górzyste". Nazwa ta zaliczana jest do tzw. nazw topograficznych wsi, które zawitały na nasze tereny w XIII w. Nie można ustalić, która z wsi została najpierw założona, czy Małe Gorzyce /Gorzyczki/ czy też Wielkie Gorzyce /Gorzyce/.Przypuszczać można, że pierwszeństwo tu mają Małe Gorzyce czyli Gorzyczki. Tezę taką opieram na wynikach badań archeologicznych "kopca" w Gorzyczkach, które pozwoliły odkryć stare grodzisko pochodzące jeszcze z czasów kultury łużyckiej. Jest jeszcze jeden problem, nie wiadomo kiedy zostały wprowadzone przedrostki "Małe" i Wielkie" do nazwy Gorzyce.Wiadome jest tylko, że Małe Gorzyce zmieniły nazwę na Gorzyczki w okresie między r. 1913 a 1921, gdyż na mapie niemieckiej z roku ok. 1913 widnieje napis Klein Gorschütz czyli Małe Gorzyce a na pieczęci gminnej z roku 1921 jest już nazwa Gorzyczki.

Gorzyczki posiadają własny herb, który przedstawia serce, z którego wyrastają trzy kwiatki i dwa liście. Herb ten widoczny jest na pieczęci pochodzącej prawdopodobnie z XVIII w.
Natomiast na pieczęci powstałej po r. 1921 nie m a już herbu tylko sam napis: Gmina Gorzyczkipowiat Rybnicki /32 mm/.Pierwsza wzmianka o wsi Gorzyczki pochodzi z roku 1229 a więc z czasów Kingi kiedy to wieś Gołkowice podarował książę raciborski, Kazimierz, benedyktynom w Cieszynie, a prócz tego Gorzyce, Gorzyczki i Uchylsko.

Wieś Gorzyczki w XIII w. na pewno istniała ponieważ w bulli papieża Grzegorza IX wydanej w Perugii dnia 26 maja 1229 r. wspomniane są Wielkie Gorzyce /Gorzyce major/ a więc musiały też istnieć już Małe Gorzyce czyli dzisiejsze Gorzyczki.
Następna wzmianka o wsi Gorzyczki pochodzi z roku 1415 gdzie z dokumentów spisanych po niemiecku dowiadujemy się, że właścicielem Gorzyczek jest niejaki "Schambor von Klein-Gorzitz". Z historii naszej gminy (w dokumentach w języku łacińskim datowanym w Gorzyczkach dnia 20.VIII.1492 r.) wynika, że właścicielką tej wsi jest Anna "Anna, heres et domina de Minori-Gorzicze". Odstępuje ona księciu Januszowi opawsko-raciborskiemu, kawał swego gruntu, aby książę na nim mógł założyć staw przy jej granicach w Uchylsku lub w Gorzyczkach. Wśród świadków tego dokumentu występują: Maciej i Stefan Moskowscy bracia na Jedłowniku, Jan Milota ze Sławikowa kapitan na zamku wodzisławskim. Zaś w dokumencie, wystawionym w Krakowie dn. 27.I.1495 roku Jan Albrecht, król polski i wielki książę litewski, ruski, pruski etc. zatwierdza Janowi Gołemu /Holly/ z Pilchowic w imieniu nieletnich dzieci księcia Janusza opawsko-raciborskiego /1493/ darowiznę pani Anny z Gorzyczek.

W późniejszych latach Gorzyczki wraz z Uchylskiem łączyły te same losy, gdyż stanowiły one jeden wspólny majątek. Obie wsie także w jednym czasie stały się posiadłością państwa stanowego Wodzisław. Ziemia wodzisławska w początkach XVI w. /1528 r./ stała się własnością Jana Planknara z Kynspergu, a od XVII w. zmieniała często swych właścicieli. Cały szereg wsi stanowiły dobra prywatnych panów jak właśnie Gorzyczki i Uchylsko. Ci prywatni właściciele wsi jednak uznawali panów na Wodzisławiu jako swych lennych panów zwierzchnich. W Gorzyczkach w XVI w. a może już wcześniej istniał "zameczek". Był on wówczas własnością niemieckiego rodu Wallensteinów.

W XVII w. prawdopodobnie w drodze darowizny przeszedł na własność zakonu Benedyktynów w Cieszynie. W tym samym wieku dobra rycerskie Gorzyczki z Uchylskiem należały do hrabiego von Reichenbacha, który je zazwyczaj wydzierżawiał. W r. 1783 takim dzierżawcą tych dóbr był Karol von Schweinichen. W roku 1786 von Reichenbach odsprzedał Gorzyczki z Uchylskiem rotmistrzowi w pułku kirasjerów Dalwiga, von Kamieniec, który jeszcze w r. 1793 jest właścicielem. W r. 1799 Gorzyczki są w posiadaniu rotmistrza von Gellhorn. Od niego nabył te dobra w początkach XIX w. /ok. r.1812/ major Ignacy Willander von Handsburg i jego żona Karolina, rodz . von Reiswitz. Od niego przeszły te dobra na rodzinę von Skrbensky na Gołkowicach /r. 1821/. Od Skrbenskich nabył Gorzyczki z Uchylskiem Józef Doms handlowiec i fabrykant w Raciborzu, a w r. 1894 posiadał te dobra jego syn Leo Doms.

Od końca zeszłego stulecia dobra rycerskie Gorzyczki i Uchylsko należały do hrabiego Larisch-Mönnich na Karwinie. Był on obywatelem Cesarstwa Austrio-Węgierskiego. Pozostaje on właścicielem tych dóbr do jesieni 1945 r. do momentu rozpoczęcia parcelacji zgodnie z dekretem o reformie rolnej. Zakończenie parcelacji ziem gminy Gorzyczki i Uchylsko nastąpiło jesienią 1946 roku.

Należy przy okazji nadmienić kilka słów o rodzinie Larischów. Pochodziła ona z Oświęcimia. Na te tereny Larischowie przybyli pod koniec XVI w. Osiadłszy w Karwinie zaczęli stopniowo nabywać sąsiednie wsie. Posiadali ich w końcu 25, w niektórych z nich znajdowały się folwarki /dwory/. Posiadali również kilka pałacyków /między innymi i w Gorzyczkach/ i zamków /Frysztat, Bluszczów/ a także posiadali kamienice między innymi w Cieszynie, która została wybudowana w r. 1796. Swoim postępowaniem przyczynili się do zdobywania coraz to wyższych dostojeństw, które zostały uwieńczone tytułem hrabiowskim nadanym przez cesarza.

W XIX w. ich produkcja rolna bazowała na hodowli dziesiątków tysięcy owiec merynosów. Również znaczenie węgla docenili Larischowie bardzo wcześnie. Dlatego też odkrycie węgla w Karwinie nastąpiło całkiem przypadkowo.Na węgiel natrafiono w roku 1776 po prostu podczas prac poszukiwawczych zorganizowanych przez Larischa. Od razu też przystąpiono do jego wydobycia. Powstaje największa karwińska kopalnia z szybem "Jan" a później szyb "Głęboka" i szyb "Franciszek". W końcu Karwina będąca siedzibą hr Larischa jednego z największych magnatów w c.k. Monarchii, obszarnika i przemysłowca zarazem typowego "barona węglowego" stała się praktycznie jego własnością tzn. wszystkie ziemie, kopalnie, koksownie, tartaki, browary, gorzelnie, sklepy w Karwinie należały do rodziny Larischów. Pierwsza wzmianka o pobycuie Larischów na naszym terenie /obecnie Gmina Gorzyce/ datuje się na rok 1730 kiedy to nabywają Bluszczów wraz z Rogowami i Rogowcem.

W Bluszczowie Larischowie posiadali przy zabudowaniach dworskich zameczek, mieli tam również własną kaplicę oraz utrzymywali swoją orkiestrę z osobnym kapelmistrzem. W roku 1741 Larischowie opuszczają Bluszczów i przenoszą się do Karwiny. Powodem tej przeprowadzki były obawy przed wojskami pruskimi króla Fryderyka II, które nieoczekiwanie wkroczyły na Śląsk, zajmując go prawie w całości. Wówczas to wytoczono nową granicę pomiędzy królestwem pruskim a cesarstwem austriackim. Bluszczów od tej pory należałą do Prus. Do roku 1821 dobrami tymi zarządzali urzędnicy zwani "zarządcami". W tym też to roku nabywa te dobra hr Henryk de Larisch-Mönnich osiadły na Frysztacie obecnie Karwinie.

W posiadaniu tej rodziny dobra Bluszczów pozostają do roku 1929. Tak więc prawie przez 200 lat ziemie te należały do rodziny Larischów. Drugimi dobrami na tych terenach /obecnie Gmina Gorzyce/, którymi zarządzali Larischowie były od końca zeszłego stulecia do roku 1946 wspomniane już Gorzyczki i Uchylsko. W Gorzyczkach Larischowie posiadali folwark, w skład którego wchodziły chlewnie, stodoły, spichlerz i stajnie. Na środku placu folwarcznego był staw. Przed zabudowaniami folwarcznymi stał dworek, w którym mieszkał zarządca /obecnie mieszczą się tam biura RSP "Plon"/. Poniżej dworku znajdowały się czworaki /pawłaczki/, w których mieszkała służba dworska /obecnie mieszkania byłych pracowników RSP "Plon"/. Powyżej dworku w parku znajdował się parterowy pałacyk myśliwski /obecnie Państwowy Dom Dziecka/. Do obwodu dworskiego należały również zabudowania folwarczne zwane Przedewsią, które były usytuowane po lewej stronie drogi biegnącej z Gorzyc do Łazisk. Kiedy powyższe budowle zostały wzniesione i czy istniały już wcześniej nim Larischowie objęli dobra Gorzyczki nie można już dziś ustalić. Tak po krótce przedstawia się historia rodu Larischów.

Wróćmy jeszcze pod koniec XVIII w., kiedy Gorzyczki należały do płk de Kamieniec, wówczas to dzierżawił dobra Gorzyczki nijaki August Lengsfeld z Gliwic. Jego żona Marianna była siostrą przemysłowca Karola Goduli. W dniu 20.12.1793r. odbył się w Gorzycach chrzest ich syna imionach Ernest Ferdynand August Paulus.
W tym samym mniej więcej czasie (1794r.) ojciec Karola Goduli - Józef, dzierżawił dobra Gorzyczki. 9.09.1794r. zmarł mu syn, 8-letni Jan Nepomuk. Tenże J. Godula starszy, dzierżawił przedtem także dobra Gorzyce z pocz. XIXw. (do 1805r.)
Józef Godula (ojciec) zmarł w Lyskach 16.03.1816r. w wieku 86 lat. Zarządcami na dworze w Gorzyczkach byli m.in. "Verwalter" Matusz Szaboń (w r. 1800) (rodzina Szabonów przybyła z Węgier w XVII w.). W 1808r. zarządcą był Gustaw Ebers. Przed Godulą i Lengsfeldem dzierżawili te dobra Józef Wojtek i Andrzej Miketa. W czasie II wojny światowej zarządcami majątku Gorzyczki byli m.in.: Kalina oraz Weich. Pisarzem dominalnym był w r. 1795 Jerzy Ranoszek. Z zarządców na dworze w Gorzyczkach w tym czasie źródła wymieniają: Ondraszka oraz nijakiego Leopolda Wacława Munstner'a.

Browar dominialny: Franc. Nitsch "Braumeister" - r. 17 Franc. Kortan, browarnik czyli piwowar r. 1794. Jan Nowak zaś był najemcą bydła dominialnego a zarazem trzymał wyszynk wódki dominialnej. Owczarnia dominialna: 1781 r. Franc. Kempny-owczarz. W 1791 r. Jerzy Koczy-owczarz, a w r. 1793 Jan Neumann-owczarz. W 1797 r. owczarzem był Michał Neuman czyli Mszański, a w r. 1842 Ludwik Orlik. W 1949 roku Lorenz Langer. W dokumentach przewijają się również tacy owczarze jak Franc. Kuchta w r. 1851 i Michał Ring w r. 1877.

W roku 1845 hodowano w owczarni w Gorzyczkach około 1000 owiec. Owczarze kontraktowo zatrudniania przez dominium, byli dobrze płatni. Przy objęciu posady zwykle składali wysoką kaucję gdyż odpowiadali za całość trzody. Hodowla owiec po r. 1850 coraz mniej się opłacała, gdyż rynki wełnianne zatłoczone były importowaną wełną głównie z Australii.
Na rok 1788 wspomniany jest Jan Fojcik jako "cymbalista" z Gorzyczek. Sołtysem i wolnym karczmarzem był tu w latach 1778-1781 Andrzej Kwiatoń. W r. 1790 jest karczmarzem Mateusz Wybraniec, w r. 1803 nazwany "Frey-Kretschmer". W roku 1842 sołtysem w Gorzyczkach jest Józef Kruczek a ławnikiem był wówczas Bartek Płaczek.
W roku 1847 deputowanymii ze wsi Gorzyczki byli Józef Kruczek i Filip Bramik. W czasie I wojny światowej naczelnikiem gminy gorzyczki był Wysłucha. Leśniczym jest w 1778 r. i w latach 80-tych Franc. Weingardt a w r. 1790 Franc. Kocur. W roku 1798 funkcję tę pełnił Antoni Haśnik. W roku 1780 istniały we wsi 2 folwarki dominialne. Jeden we wsi a drugi zwany "przedewsie". W 1890 roku obszar dworski obejmował razem 590 ha, na co składało się: 361 ha roli, 44 ha łąk, 8 ha pastwisk, 157 ha lasu, 20 ha stawów i podwórzy.

W roku 1780, kiedy to istniały dwa folwarki we wsi Gorzyczki istniało: 7 gospodarstw siedlaczych (kmieci), 25 gospodarstw zagrodniczych, 3 chałupnicy bez roli. Razem naliczono 183 mieszkańców, a w roku 1826 było 240 mieszkańców w 49 domach oraz był 1 tartak. W r. 1845 w 57 domach mieszkalnych zamieszkiwało 430 osób. Na obszarze wsi znajdowały się wówczas 2 młyny wodne, 1 tartak, 1 folwark i 1 owczarnia. Rok 1861 to 18 zagrodników, 13 chałupników, którzy rrazem mieli 454 morgi roli. W 64 domach zamieszkiwało 518 osób. Dominium posiadało obszar ok. 2000 morg a w owczarni było 800 owiec. W roku 1871 Gmina Gorzyczki liczyła 454 mieszkańców z tego na obszarze dworskim zamieszkiwało 111 osób (w r. 1867 było tu 266 osób). W roku 1891 w Gorzyczkach zamieszkiwały 503 osoby, a w roku 1912 już 579 osób. W r. 1940 naliczono 250 rodzin z 1565 mieszkańcami. teren gminy Gorzyczki wynosił wówczas 710 ha.
Obecnie tj. w 1997 r. Gorzyczki liczą 1597 mieszkańców, którzy zamieszkują w 350 budynkach rozlokowanych na terenie 732 ha.

Szkoła
Budynek obecny, szkoły w Gorzyczkach został zbudowany w r. 1950, a w r. 1980-83 został rozbudowany o jedno piętro. Z kierowników szkoły od r. 1945 największe osiągnięcia uzyskał Ryszard Podeszwa. Od r. 1977 w szkole mieści się dwuoddziałowe przedszkole, którego obecnie dyr. jest Aleksandra Chłapek. Aktualnie do szkoły uczęszcza 257 uczniów z tego 20% stanowią dzieci z Państwowego Domu Dziecka. Do szkoły w Gorzyczkach uczęszczają również dzieci z Uchylska. Szkoła posiada 12 oddziałów w 9 klasach lekcyjnych. Grono pedagogiczne liczy 20 osób. Dyrektorem od r. 1977 do dzisiaj jest mgr Stanisław Wujec.
Warto tutaj jeszcze wspomnieć kilka słów o Państwowym Domu Dziecka w Gorzyczkach, który mieści się od roku 1952 w dawnym pałacyku myśliwskim hr Larischa. Budynek ten (parterowy) mocno zdewastowany podczas II wojny światowej został w latach 1947-49 odbudowany i powiększony o nadbudowanie dwóch pięter. W latach 1979 - 84 podczas remontu kapitalnego dzieci mieszkały prawie przez 5 lat w budynku zastępczym w Odrze. W roku 1965 w Państwowym Domu Dziecka było około 100 dzieci w wieku od 3 do 18 lat. Obecnie zamieszkuje go 70 dzieci. W parku, w którym znajduje się Panstwowy Dom Dziecka, znajduje się parowiekowy dąb oraz cmentarzyk ofiar obozu jaki znajdował się tu podczas okupacji.
Należy również wspomnieć o kaplicy ku czci św. Jana Nepomucena, która całkowicie zniszczona podczas II wojny światowej została ponownie wystawiona i poświęcona w r. 1993. Z dawnych budowli oprócz przerobionego pałacyku myśliwskiego hr Larischa pozostałyb niekompletne zabudowania dawnego folwarku, które obecnie są własnością Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej "PLON" mającej swą siedzibę w dawnym dworku przyfolwarcznym. Został on też w pewnym stopniu przebudowany. Swoją oryginalność mają natomiast zabudowania dworskie tzw. czworaki, które są mocno zdewastowane i częściowo rozebrane- obecnie wykorzystane jako mieszkania prywatne.
P. Pawlica, 1993-1994



drukuj
powrót  Strona główna  do góry
Kontakt z urzędem
Urząd Gminy w Gorzycach
ul. Kościelna 15
44-350 Gorzyce

Tel./fax: (32) 45 13 056
e-mail: gorzyce@gorzyce.pl

Godziny urzędowania:
Pn: 7.30-17.00,
Wt-Cz: 7.30-15.30,
Pt: 7:30-14:00
Zobacz numery telefonów Urzędu Gminy telefony urzędu gminy
Plan gminy Gorzyce Nautica - kryta pływalnia Film o gminie Wykonanie Dziennik ustaw E-kartki Wyszukiwany zwrot
Kalendarium wydarzeń
Poprzedni miesiąc
październik 2014
Następny miesiąc
Pn
Wt
Śr
Cz
Pt
So
Ni
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
Pokaż wydarzenia w okresie:



zamknij
Istotna informacja: ta strona wykorzystuje pliki cookies

Używamy informacji zapisanych za pomocą cookies i podobnych technologii w celach reklamowych, statystycznych oraz w celu dostosowania serwisu do indywidualnych potrzeb użytkowników.
Jeśli wyrażasz zgodę na używanie cookies, to będą one zapisane w pamięci twojej przeglądarki. W przeglądarce internetowej możesz zmienić ustawienia dotyczące cookies. Dowiedz się więcej o polityce plików cookies.