Dziś jest  22.10.2017   zegar 01:05   Imieniny: Filipa, Salomei
Logowanie/rejestracjaBaza firmTablica ogłoszeńGalerie zdjęć
Nagłówek strony
Jesteś tutaj: strona główna
Kontrast Rozmiar tekstu A-AA+
epuap  sekap  BIP  Wersja czeska  Wersja niemiecka  Wersja angielska 
O Gminie
powrót   drukuj

Bluszczów

Powiększ
  • Liczba mieszkańców:  990
  • Powierzchnia: 530 ha
  • Sołtys: Irena Pielka
  • Tel.:  (32) 451 21 44
  • www.bluszczow.eu

    Zobacz plan

Miejscowość Bluszczów w 2010 r. w konkursie "Piękna wieś Województwa Śląskiego" zdobyła zaszczytne - I miejsce w województwie śląskim!


Zarys historii sołectwa autorstwa P. Pawlicy, publikowany na łamach miesięcznika „U Nas” w latach 1993-1994


Położenie wioski ładne, można powiedzieć paradne. Na zachód, Odry dolina wioska w pagórki się wcina." [ M. Rybka, 1963]. Tak najkrócej można określić położenie wsi Bluszczów.

Wieś jest bardzo stara, o czym świadczą znaleziska archeologiczne pochodzące z mezolitu, czyli środkowej epoki kamienia trwającej tu od 7 tys. do 4 tys. lat p.n.e. Są to ślady narzędzi mikrolitycznych. Z późniejszej epoki neolitu tj. z młodszej epoki kamiennej (4500 - 4000 lat p.n.e.) znaleziono w Bluszczowie siekierki kamienne. Osadnictwo neolityczne charakteryzowało się osiadłym trybem życia, uprawą roślin, hodowlą zwierząt oraz bardziej rozwiniętą wytwórczością narzędzi i innego inwentarza.
Nazwa wsi pochodzi od "Bluszczu", który prawdopodobnie na tym terenie obfitował, albo też od pierwszego osadnika "Bluszczem" przezwanego.

W dokumentach występują takie nazwy wsi jak: Bluszczów - 1472 r. z Blussczuow - 1480 r.z Blussczow - 1531 r. Blusczow - poł. XIX w. Bluschczau - koniec XIX w.
Bluszczów posiada własny herb przedstawiający pnący się bluszcz wokół kija. M. Gumowski, w swej książce "Herby i pieczęcie miejscowości województwa Śląskiego" wydanej w Katowicach w r. 1939 wspomina tylko o pieczęci Gminy Bluszczów bez herbu sprawionej po roku 1922.[M. Gumowski, 1939].

Jednakże wg oświadczeń starszych mieszkańców Bluszczowa m.in. Pani Elżbiety Iksalowej wieś Bluszczów miała własny herb i został on odtworzony w folderze Gminy Gorzyce, który został wydany na przełomie roku 1993/94.
Pierwsza wzmianka o wsi Bluszczów pochodzi z roku 1239. Figuruje ona w wykazie wsi dziesiętnych Kolegiaty św. Krzyża w Opolu obok takich miejscowości jak Gorzyce, Olza, Odra, Kamień, Bełsznica, Buków. Kolegiata opolska ufundowana została przez biskupa Wrocławskiego Tomasza I (1232 - 1268) w czasie od r. 1232 - 1239. Kolejna data to r. 1472 - 1484 kiedy to właścicielem wsi jest "Jan z Blussczuow" - rycerz Księcia raciborskiego. W XVIIw. (1632 r.) hrabia z Austrii Starhenberg założył w Bluszczowie dwór. Był on prawdopodobnie właścicielem tej wsi. Później wieś była w posiadaniu Fragsteinów, a od r. 1680 do rodziny Stolzów, piszących się "z Gostomki". W r. 1730 nabywają Bluszczów, Rogów, Rogowiec - Lariszowie, przy których wieś Bluszczów pozostawała do okresu międzywojennego (1928 r.). Chcę tutaj przedstawić szerzej w/wym. rodziny i tak:
Fragsteinowie prawdopodobnie nabyli Rogów, Rogowiec i Syrynkę ok. r. 1620 od Jana Szeligi, który był właścicielem Rogów (zmarł on w r. 1620). Fragsteinowie posiadali Rogów przez przeszło 100 lat, do r. 1730. Z tych Fragsteinów w naszych źródłach spotykamy " Jerzego Starszego Fragsteina z Naczesławic", który w r. 1651 zmuszony był odbudować kościół w Rogowie - zmarł w r. 1662. Fragstein Jerzy był gorliwym protestantem i gdy po r. 1630 kuria biskupia zaczęła po wypędzeniu pastorów protestanckich obsadzać parafie księżmi katolickimi, on był do nich wrogo nastawiony. Po śmierci Jerzego Fragsteina są dziedzicami Rogowa i Bluszczowa bracia Jan Henryk Fragstein - protestant oraz Wacław Fragstein, katolik. Wizytator kościoła w r. 1687 określa, że w r. 1679 kolatorem kościoła jest tylko Jan Henryk, teraz tj. r 1687 także drugi brat Wacław, katolik. 3.06.1680 r. zmarł ich krewny Walenty Fragstein, a 15.02.1679 zmarł Karol Walerian Fragstein - pan na Bluszczowach - proboszcz Rogowski dopisał obok jego nazwiska "był synem Lutra". Wyżej wspomniany Jan Henryk Fragstein, Pan na Rogowie, występuje w metrykach do r. 1694.

Nie zmarł on w Rogowie, więc musiał się gdzieś do innej miejscowości przenieść. W metrykach rogowskich Henricus Fragstein wzmiankowany jest do r. 1698. Chyba nie jest identyczny z Janem Henrykiem. Najdłużej bo od r. 1697 do 1730 z rodziny Fragsteinów wytrwał w Rogowie Georgius Adalbertus Fragstein ur. ok. 1669 r.
(żona Marianna rodz. Wyplar) syn Jana Henryka Fragsteina. Córki powyższych Fragsteinów, częściowo po śmierci ojca wyszły zamąż, a mąż jednej z nich Zygmunt Foglarn ze Studziennej Woli, pisze się w r. 1696 "dominus in Bluszczów". Córki zmarłego w r. 1680 Walentego Fragsteina na Bluszczowach dobrze powychodziły za mąż.
Majątek rogowski był okresowo dzierżawiony i tak np. w latach 1686 i 1693 Adam Stolz z Gostomki w latach 1686 i 1693 pisze się panem dziedzicznym na Bluszczowie, jest krewnym Fragsteinów.
W r. 1730 nabywają dobra rogowskie etc. katoliccy Laryszowie. W posiadaniu tej rodziny pozostawały prawie 200 lat, do r. 1929.
Pierwszym z tej rodziny panem na Rogowie był Franciszek Karol baron de Larisch, dziedziczny pan w Rogowie, Bluszczowie etc. Żona jego Dorota. W metrykach rogowskich zapisany po raz pierwszy 22.10.1731 r. W kilka lat później w metrykach pojawia się Kalistus, baron de Larisch, r. 1737 także "K. Liber baron junior" - był synem Franciszka Karola - oraz Józef baron de Larisch - r 1740.

Joannes Franciscus Wilhelmus de Larisch,"Liber baro de Elgoth et. Karwin, dominus haereditarius in karwin, Soltza, Albersdorff, Cierliczko, Grodziec, Roztropic, Bielowiczko, Biere, Świętoszówki, Rogów, Rogowiec, Bluszczów, Syrinka, Jego Cesarskiej Mości Konsyliariusz", tak się pisze w październiku 1740 r. I to jest ostatnia wiadomość w metrykach rogowskich o pobycie Laryszów na zamku w Bluszczowie. Wyprowadzili się stąd do Karwiny. Jakaż była przyczyna, że Laryszowie po 10-letnim pobycie na zamku bluszczowskim przenieśli się na swe dobra w Cieszyńskim? Otóż niewątpliwie tak: w grudniu 1740 r. król pruski Fryderyk II wkroczył nieoczekiwanie na Śląsk, pobił armie cesarsko-austriackie i wymusił od cesarzowej Marii Teresy odstąpienie mu prawie całego Śląska. Nowa granica prusko-austriacka dzieliła teraz południową część Górnego Śląska od reszty pruskiego Śląska. Laryszowie znaczną część swych posiadłości posiadali na Cieszyńskim, zaś na obecnie pruskim Śląsku, posiadali jedynie Rogów i Bluszczów. Nie chcieli też jako katolicy zamieniać swojej katolickiej monarchini na tronie cesarskim z nowym, protestanckim władcą na Śląsku, królem pruskim, którego z początku wszyscy katolicy na Śląsku się trochę obawiali, zwłaszcza szlachta, która też teraz masowo przenosiła się na stronę cesarską.
Tak więc i Laryszowie przenieśli swój dwór do Solcy pod Karwiną, później do Frysztatu.

W Bluszczowie od r. 1741 zlikwidowano kaplicę zamkową i szereg z wielkopańskim dworem związanych urządzeń, a na dworze bluszczowskim pozostawili swego zarządcy, który odtąd w ich imieniu zarządzał posiadłościami po pruskiej części położonymi. Nadal jednak Laryszowie pozostawali patronami i kolatorami kościoła parafialnego i szkoły parafialnej w Rogowie. Okresami dość często Laryszowie wydzierżawiali swe posiadłości po pruskiej stronie: np Rogów i Bluszczów do r. 1774 dzierżawił Adam Hallatsch, zmarły w tym roku. Po nim dzierżawił Rogów i Bluszczów Karol Harraszowski (w r. 1776). Po upływie lat dzierżawy dobra te zawsze wracały do Laryszów. Kiedy w r. 1821 nabył te dobra (Rogów i Bluszczów) hr Henryk de Larisch - Mönnich, z linii Laryszów osiadłych na Frysztacie zapłacił za nie 20.480 talarów. Tak więc rogowski majątek pozostawał do r. 1929 w posiadaniu tej rodziny. W tymże 1929 r. rolne, folwarczne obszary zostały zakupione przez Spółkę Osadniczą "Ślązak", która przystąpiła do parcelacji dworów Rogów i Rogowiec. Patronowi (Laryszowi) pozostawiono obszary leśne i pewną gotówkę, z której korzystano przy budowie nowego probostwa.

Szkolnictwo w Bluszczowie istniało już od czasów, kiedy panowie tych ziem mieli tu swoje siedziby. Na swych dworach zatrudniali nauczycieli domowych, którzy uczyli dzieci dziedziców i miejscowej szlachty. Do roku 1903 dziatwa z Bluszczowa przydzielona była do szkoły w Rogowie. W r. 1902 rozpoczęto budowę szkoły na terenie zwanym Kołkowcem. Od Koczwary kupiono 32 ary za 1800 marek.
W r. 1903 budowę szkoły zakończono i poświęcono. Mistrzem budowlanym był P. Kurzeja z Biniszowa. Poświęcenia dokonał ksiądz dziekan Kałuża. Szkoła w Bluszczowie została zbudowana przy wydatnej zapomodze rządowej. Nauka rozpoczęła się dnia 1.04.1903 r. Pierwszym Kierownikiem tej 2 - klasowej szkoły był nauczyciel Alojzy Lux z Rogowca tu przeniesiony. Był on zarazem ostatnim niemieckim kierownikiem szkoły bluszczowskiej. Szkoła ta była wówczas 2 - klasowa podzielona na 5 oddziałów , zatrudnionych zostało 2 nauczycieli.

Po r. 1922 była tu już szkoła polska 2 - klasowa i liczyła 91 uczniów. Kierownikiem wówczas został Józef Bluszcz, urodzony w Czernicy w 1887 r. Ukończył seminarium nauczycielskie w Głubczycach w r. 1907, II egzamin nauczycielski przy szkole w Bluszczowie w r. 1927. Miał mieszkanie służbowe z 5 pokojami i kuchnią. Dla drugiego nauczyciela były 2 pokoje. Nauczycielką była Martyna Mielczarska, urodzona w Dubinko woj. poznańskie. II egzamin kwalifikacyjny zdała w Rybniku w 1927 r. Obok budynku szkolnego pochodzącego z 1903 r. znajdował się ogród szkolny, który wynosił 8 arów a ogród kierownika 13 arów. W r. 1936 posadę po zmarłym Kier. Bluszcz objął A. Hyrzy. Podczas II wojny światowej kier. był Niemiec B. Wider.
Po wojnie kierownikiem został K. Popy. Uczono tu wówczas klasy od I do V. Uczniowie starszych klas uczęszczali do szkoły w Rogowie. W r. 1955 kier. szkoły w Bluszczowie zostaje K. Górecki wraz z żoną. Wówczas utworzono dwie klasy VI i VII. Od r. 1968 kierownikiem szkoły zostaje Antoni Stoły. Jego żona również jest nauczycielką w Bluszczowie.
Od 1987 r. do dnia dzisiejszego dyrektorem szkoły jest mgr. A Czajka.
W r. 1992 rozpoczęto budowę sali gimnastycznej, która ukończona została w 1997r. Szkoła aktualnie liczy 151 uczniów i przedszkolaków podzielonych na 9 oddziałów. Grono nauczycielskie składa się z 17 nauczycieli. Bluszczów nie posiada swojego kościoła i
parafialnie przynależy do Rogowa.

DWÓR I SŁUŻBA DWORSKA
Dwory znajdowały się w Rogowie, Bluszczowie i Rogowcu. Zamieszkiwali je dziedzice wsi, najpierw Fragsteinowie a od r. 1730 do r. 1741 Lariszowie. Przy dworze w Bluszczowie znajdował się zameczek, który przez długie lata był siedzibą właścicieli dóbr, aż do r. 1741, kiedy go opuścili Laryszowie odtąd w nim zamieszkiwali zarządcy.
Laryszowie posiadali nie tylko własną kaplicę na swym dworze w Bluszczowie ale utrzymywali tam orkiestrę z osobnym kapelmistrzem. Był nim w latach 30-tych XVIIIw. niejaki Jan Mateusz Pollath (raz pisany "Pilatus") - "capellae magister apud dominium in Blusczow" w latach 1734 - 1739. Był katolikiem, zmarł 8.06.1739 r.
Po przeniesieniu się dziedziców Laryszów do Karwiny, dobrami w Rogowie i Bluszczowie zarządzali urzędnicy zwani "zarządcami" (verwalter). Z pierwszych takich zarządców źródła wymieniają: Na rok 1741/42 Jan Kulig, a w latach 1750-52 Jan Opitz. Pisarzem, względnie rachmistrzem był w r. 1728 niejaki Szendler z Rogowa, a w r. 1733-35 Józef Weidner (syn jego Jan Weidner był nauczycielem w Krzyżowicach). Kucharzem dworskim w Bluszczowie był do r. 1743 Antoni Wengler. W browarze pracował Jan Eliasz "braxater" w r. 1687 a w r. 1689 Urban Richuld.

Z wójtów bluszczowskich źródła wymieniają:
· Jakób, wójt bluszczowski - r. 1673
· Grzegorz Katryniok, wójt - r. 1742
· Jakób Hojka - wójt bluszczowski - r. 1816
· Józef Lorenz - wójt w r. 1824

Od r. 1870 wójtami wsi byli:
· Chytroszek Franciszek
· Smyczek Szymon
· Lorenz Franciszek
· Siedlaczek Edward
· Karnówka Antoni

W czasach pruskich utworzono okręgi urzędowe. Dla parafii rogowskiej siedzibą okręgu urzędowego był Bluszczów, który to okręg obejmował gminy (wsie) i obwody dworskie Bluszczów i Rogów. Naczelnikiem okręgu został inspektor Wagner. Przy tych okręgowych urzędach w r. 1874 ustanowiono całkiem nową instytucję: Urząd Stanu Cywilnego. Urząd ten prowadził ewidencję wszystkich urodzeń, zawarcia ślubów i zgonów w swoim obwodzie. Od 1 stycznia 1875 r. na obszarze państwa pruskiego obowiązywał ślub cywilny.

W okresie międzywojennym wójtami wsi byli:
· Kurzydym Szymon 1920(22) - 26 r.
· Helczyk Franciszek 1926 - 29 r.
· Kurzydym Szymon 1932 - 39 r.

Podczas okupacji 1939 - 1945 Lorenc Alojzy, Klimek Józef, Kłosek Jan a po zakończeniu wojny Myśliwiec Alojzy.

W r. 1946 wyszła ustawa skomasowania gmin. Więc nasz teren (obejmujący pięć gmin) wszedł pod wspólny zarząd gminy Bełsznica. W międzyczasie został odrestaurowany jednopiętrowy dom po Policji w Rogowie, do którego przeniósł się w 1947 r. - Urząd Gminy (administracyjnie, pod urząd podlegały sołectwa: Bełsznica, Bluszczów, Odra, Kamień).

Wróćmy jeszcze do XVII w. kiedy to we wszystkich wsiach istniała instytucja "gminnego pasterza", który rano z pomocnikami wypędzał bydło wszystkich gospodarzy wsi na pastwisko, a wieczorem spędzał je do chlewów. Takimi "dziedzicznymi pasterzami" byli w Bluszczowie m.in. Jan Komenda "pastyrz obecny", który zmarł w r. 1690, Herny "obecny pastyrz", zmarł przed r. 1727 itd. W r. 1861 w owczarni bluszczowskiej hodowano jeszcze 800 szt. owiec. W Bluszczowie od długich wieków istniało kilka młynów wodnych. W r. 1675 r. w metrykach rogowskich wymieniony jest niejaki Andrzej, młynarz w Bluszczowach. Młynarzami byli również Andrzej Psota zmarły w r. 1691, Henryk Reisner w r. 1741/42, Jan Knauer w r. 1766, a w r. 1780 istniały tu aż dwa młyny. Na rok 1875 datuje się powstanie młyna murowanego ( poprzednie prawdopodobnie były drewniane). Przed II wojną światową, podczas wojny i po wojnie młynarzem tego murowanego młyna był Leon Bugla. W r. 1951 młyn ten został upaństwowiony.
Nie zabrakło w Bluszczowie też karczmy. W r. 1682 zmarł tutejszy karczmarz Jan Koleczek. Później były tu aż dwie karczmy.
W najstarszych metrykach parafii Rogów spotykamy w latach 1673 do 1699 następujące nazwiska mieszkańców wsi Bluszczów: Augustinek, Bezrucz, Bieniek, Burzyński (szlachcic), Cedziwoda, Cannibal (Czanibał), Charwat, Guziczki, Gwizdoń, Guzy, Gamoń, Fojcik, Garbacz, Golibroda, Klimek, Komenda, Koch, Katryniok, Kasperek, Kurdasek, Kuśnierz, Kassik, Kurasz, Kubitel, Kołaczek, Klończyk, Kowalczyk, Leńczyk, Leśnik, Labut, Laskoszek, Majdyk, Mańda, Mańdzik, Masarz, Majda, Malina, Nowak, Odrobina, Orlik, Piekarz, Płaczek, Polok, Postawka, Pisia, Prasek, Psota, Plewka, Pustka, Pustelnik, Rychuld, Rzepka, Sadło, Sayda, Sidło (Szydło), Szydełko, Sikora, Stolarz, Stand, Smula, Szyndzielorz, Szypuła, Szewc, Sadzawiczny, Stolarczyk, Szklarz, Toczek, Woźnica, Winkler, Waliczek, Witków.

Jak widzimy szereg nazwisk jest wziętych od różnych rzemiosł. Tak duża ilość nazwisk pochodzących od rzemiosła wzięła się z dużej ilości rzemieślników stale zatrudnionych na dworze. W księgach metrykalnych napotykamy również takie nazwiska jak: "Gregorius Antonius Kawala, informator apud Venceslaum Fragstein in Bluszczow" - w r. 1692, Wawrzin Piekarczyk z Bluszczowa - w r. 1725.
W r. 1740 występują takie nazwiska gospodarzy Bluszczów jak: Leśnik, Karwiński Kolek, Pawlus, Kowalczyk, Mika, Woźnica, Koch - są oni ujęci w spisie oddającym meszne rogowskiemu proboszczowi. Na rok 1762 wspomniana jest niejaka Anna Zieleźnio, która zmarła mając 108 lat. Później spotykamy nazwisko Gajda Jan z Bluszczów - r. 1765. Złożył on w tym roku egzamin i przysięgę na cieślę przed państwową pruską komisją. Zaś dnia 16.06.1766 r. bierze ślub z Jadwigą, córką chałupnika Fojcika z Bluszczowa niejaki Franz Zaitheim "praeceptor in Bluschczow". Ten w następnym czasie pełnił funkcję zarządcy stodół i spichlerzy na dworze bluszczowskim. W r. 1838 podczas kolędy przez proboszcza rogowskiego w Bluszczowie dokumenty wymieniają siodłaka Matusza Ciuraja i chałupnika Leopolda Bażan. W tym to roku było w Bluszczowie 4 siodłaków i 10 zagrodników. Rok 1817 w spisie dziesiątku polnego z Bluszczów dla proboszcza rogowskiego zapisano nazwiska: Jan Białas, Jakób Krzyżok, Józef Kocian, Tomasz Kampczyk, Marcol Ciuraj, Wawrzyn Kopia, Józef Smula, Tadeusz Sowa, Błażej Kołek, Jakób Kołek, Jakób Szymiczek, Szymon Świerczyna, August Mikaszek, Jan Nowara, Filip Kozubek.

W r. 1780 istniały w Bluszczowie aż 3 folwarki, gdyż czasem było tu kilku dziedziców. W r. 1869 zbudowano folwark "Henryków" od nazwy hrabiego gdyż stary dwór na plony był za mały. W r. 1878 uległ całkowitemu spaleniu dwór, który był cały z drewna i snopami pokryty. Należy tutaj również wspomnieć o 5 pagórkach, wśród których rozbudował się przed wiekami Bluszczów. Są to: Kamieniec, Kadłub, Kempa Duża, Kempa Mała, Glawa.



drukuj
powrót  Strona główna  do góry
Kontakt z urzędem
Urząd Gminy w Gorzycach
ul. Kościelna 15
44-350 Gorzyce

Tel./fax: (32) 45 13 056
e-mail: gorzyce@gorzyce.pl

Godziny urzędowania:
Pn: 7.30-17.00,
Wt-Cz: 7.30-15.30,
Pt: 7:30-14:00
Zobacz numery telefonów Urzędu Gminy telefony urzędu gminy
Plan gminy Gorzyce Nautica - kryta pływalnia Film o gminie Wykonanie Dziennik ustaw E-kartki Wyszukiwany zwrot
Kalendarium wydarzeń
Poprzedni miesiąc
październik 2017
Następny miesiąc
Pn
Wt
Śr
Cz
Pt
So
Ni
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
Pokaż wydarzenia w okresie:



zamknij
Istotna informacja: ta strona wykorzystuje pliki cookies

Używamy informacji zapisanych za pomocą cookies i podobnych technologii w celach reklamowych, statystycznych oraz w celu dostosowania serwisu do indywidualnych potrzeb użytkowników.
Jeśli wyrażasz zgodę na używanie cookies, to będą one zapisane w pamięci twojej przeglądarki. W przeglądarce internetowej możesz zmienić ustawienia dotyczące cookies. Dowiedz się więcej o polityce plików cookies.
FB